Heeft uw hond last van HD?

Een normaal heupgewricht bevat een gladde heupkop welke diep in het bekkenkom is geplaatst. Het wordt omvat door gewrichtskapsel welke een soepele, ruime beweging van de heupen toelaat zonder dat de kop uit de kom draait.

Heupdysplasie (HD) is een aandoening waarbij het heupgewricht zich abnormaal ontwikkelt. Het komt hoofdzakelijk voor bij grote rassen. In veel gevallen zijn beide heupen bij het proces betrokken. Heupdysplasie is een erfelijke aandoening. Honden welke erfelijk belast zijn met HD kunnen in combinatie met ongunstige omgevingsfactoren een verminderde stabiliteit van de heupkop ondervinden. Bij omgevingsfactoren moet u denken aan overgewicht, overmatige inspanning en de bouw van de hond. Ten gevolge hiervan kan er een afwijkende groei en vorming van het heupgewricht ontstaan. Hierdoor zit de kop niet vast in de kom, maar is er een losse verbinding waardoor de kop makkelijk uit de kom kan gaan en zo aanleiding kan geven tot gewrichtsontsteking. Op lange termijn geeft het aanleiding tot overmatige slijtage van het heupgewricht.

De symptomen zijn als volgt: een stijve, soms pijnlijke achterhand na een periode van rust, zeer moeizaam overeind komen, doorzakken van de achterhand, huppelen met de achterbenen, met de hak naar binnen draaien. Dit zijn algemene verschijnselen. Om zeker te zijn of de heupen echt afwijkend zijn is er goed klinisch onderzoek nodig en moeten er röntgenfoto’s van de heupen gemaakt worden. Bij het klinisch onderzoek wordt er gekeken en gevoeld of het zeker het heupgewricht betreft. Het zal niet de eerste keer zijn dat tijdens dit onderzoek naar voren komt dat het gaat om een ander gewricht!

Op het internet vond ik deze foto’s van het bekken van een hond zonder en een hond met heupdysplasie. De zichtbare veranderingen van de heupen zijn röntgenologisch waar te nemen. In hoeverre deze veranderingen leiden tot klinische symptomen (kreupel lopen) is niet alleen afhankelijk van de graad van afwijking van het heupgewricht. Honden met ernstige klachten kunnen soms weinig afwijkingen hebben en omgekeerd komt ook voor.

Deze aandoening komt bij veel hondenrassen voor. Zoals hierboven aangegeven wordt heupdysplasie door een erfelijke factor bepaald. Met behulp van röntgenfoto’s proberen officiële stamboeken te voorkomen dat er met aangetaste dieren gefokt wordt. Van reuen en teven worden heupfoto’s naar een commissie gestuurd die bepaalt of ze HD vrij zijn. Hopelijk leidt dit ooit tot puppies die geen HD meer ontwikkelen.

Honden met heup dysplasie (HD) zijn in verschillende groepen in te delen:

1. honden met HD zonder klachten
2. jonge honden met HD en pijn
3. volwassen honden met HD en pijn

De eerste groep wordt enkel met röntgenfoto’s onderkend. Hierop zal duidelijk te zien zijn dat er een onvoldoende aansluiting is van de kop in de kom. Aangezien deze dieren geen pijn hebben is er geen therapie nodig. Wel moet overgewicht of overbelasting worden voorkomen.

Jonge honden met HD en pijn kunnen verschillende symptomen hebben. In eerste instantie staan ze moeilijk op, lopen heupwiegend en willen niet rennen. In een enkel geval zijn ze rustiger en spelen minder. Bij deze groep komt de heupkop makkelijker uit de heupkom.

Ook zal de kop vlakker zijn en is de kom minder diep.

De laatste groep bevat honden met gewrichtsslijtage en artrose. Ochtendstijfheid en startkreupelheid zijn de eerste symptomen. Stilstaan is moeilijker (sneller zitten). De heupen zijn door botwoekering (artrose) vaak stijver. Op röntgenfoto’s zijn de veranderingen pas goed zichtbaar. Naast de ondiepe bekkenkom en vlakke dijbeenkop zijn er ook botwoekeringen rond de kop en de kom.

Met röntgenstralen worden de heupen op een gevoelige plaat vastgelegd. Witte delen zijn weefsels welke minder straling doorlaten, zoals bijvoorbeeld botten. Om officiële HD foto’s te maken, worden honden op een tafel gelegd en zo recht mogelijk vastgehouden. Op deze wijze zijn beide gewrichten in één oogopslag te beoordelen. Ze gaan naar de “W.K. Hirschfeld Stichting” in Amsterdam, een officiële organisatie welke aan de hand van HD foto’s rashonden beoordeeld. Bij een goedkeuring mag er met deze dieren gefokt worden. Deze foto’s worden pas gemaakt wanneer de honden één jaar oud zijn. Vergelijk de foto’s om te zien of u ook heupen kunt beoordelen.

Hoe zien de heupgewrichten er uit bij uw hond? Als uw antwoord B is, lees dan vooral het laatste deel van dit artikel.

Voorkomen is beter dan genezen, ook wat heupdysplasie (HD) betreft. Om dit te bewerkstelligen worden er (zoals eerder beschreven) in de fokkerij officiële HD-foto’s gemaakt en niet gefokt met honden met HD. Ondanks deze maatregel is er geen garantie voor HD-vrije pups. Als een ouder namelijk geen HD ontwikkelt, kan het zijn dat deze hond wel erfelijk belast is. Deze erfelijke factoren kunnen helaas tot uiting komen bij de volgende generatie!

Wel is het mogelijk de milieufactoren te beïnvloeden. Dit kan door de omstandigheden voor jonge, opgroeiende honden te optimaliseren. Een belangrijke schakel betreft de voeding. Bij overmatig toediening van energie, calcium, en vitamine D wordt de verbening overmatig gestimuleerd. Deze honden groeien te snel en hebben meer kans op overgewicht. Hiernaast wordt een bewegingsregime niet uit het oog verloren. De eerste maanden niet te veel bewegen. Een mooie vuistregel is 5 minuten lopen/dag per maand. Is uw pup bijvoorbeeld 3 maanden oud, dan mag deze elke dag 15 min lopen. Vanaf een half jaar zijn grote uitstapjes geen enkel probleem. Korte draaibewegingen en sprintjes blijven echter een gevaar.

Als eenmaal HD is geconstateerd zijn er verschillende behandelingsmethodes. Telkens weer vindt er een afweging plaats door de dierenarts welke behandeling het beste past bij de patiënt.

Niet operatieve benadering:

Als voor deze methode gekozen wordt, is het hoofddoel de pijnklachten te verminderen. In dit geval gaat het om aangepaste beweging en aangepaste voeding (veelal afvallen). Ook wordt er in veel gevallen gebruik gemaakt van pijnstillers, ontstekingsremmers en voedingssupplementen. Het doel van al deze middelen is de levenskwaliteit van de hond te verbeteren. Voor een aantal honden is deze behandeling voldoende. In sommige gevallen biedt enkel chirurgie nog een uitkomst.

Operatieve benadering:

Bij jonge dieren met losse heupen zonder gewrichtsafwijkingen kan gekozen worden voor het kantelen van de heupkom. Het belangrijkste doel is het de heupkop dieper in de kom te laten zakken waardoor het ‘uit de kom schieten’ minder vaak plaatsvindt. Hierdoor is er minder kans op artrose. Als er voordien al gewrichtsafwijkingen aanwezig zijn, zullen deze doorzetten.

Is het volwassen gewicht onder de 20 kg, dan is het mogelijk om de heupkop te verwijderen.

Door deze techniek wordt de hond letterlijk verlost van de pijn. Het gewicht wordt opgevangen door de broekspieren die over het gewricht liggen. Hoe minder broekspieren, hoe langer het herstel.

Ook is het mogelijk een spier in de lies te verwijderen. Deze methode geneest de aandoening niet en vermijdt ook niet de verdere ontwikkeling van artrose. Het kan de pijn iets wegnemen. De tijdsduur van de verbetering is echter niet te voorspellen.

Tenslotte is het mogelijk om een hele nieuwe heupkop te laten aanmeten. Een zeer kostbare en moeilijke ingreep. Het kan echter een functioneel normale heup verzorgen zonder pijn. Loskomen van de prothese of tijdens beweging verplaatsen van de prothese zijn echter belangrijke complicaties.

Voor alle operatieve behandelingen geldt dat ze een lange herstelperiode vereisen. Ook moet de eigenaar zorgen voor gedoseerde beweging en goede nazorg. Al met al zijn deze therapieën dus niet voor iedere hond weggelegd. Ook is er kans op terugval.

Drs. L.M. van Zuijlen